SHËNIME DHE ECEJAKE <KLIKO KËTU PËR VERZIONIN ELEKTRONIK>

Tahir Z.Berisha
SHËNIME DHE ECEJAKE
TË NJË REFUGJATI NGA KOSOVA

Londër, 2001

Botues:
Lidhja Shqiptare në Botë
Dega në Britani të Madhe

Recensent dhe Lektor:
Sami Islami, prof.

Rezymeja në anglishte:
V.A.Çami

Korrektor:
Gazmend Berisha

Përkujdesi dhe realizimi kompjuterik:
Gazmend Berisha

Ballina:
Shqipe Shala dhe
Gazmend Berisha


"...Kohët e fundit ka parë dritën e botimit në Angli, libri i Tahir Berishës: "Shënime dhe ecejake të një refugjati nga Kosova". Autor i disa veprave të mëparshme, të cilat bëjnë fjalë për arsimtarët dhe arsimin shqip në Kosovë, me interesimet e tij prej intelektuali atdhetar, këtë rradhë ai na ka dhënë një libër të rëndësishëm me tematikë të larmishme, i cili do t'i qëndrojë kohës. Libri është ndarë në pesë pjesë, ku përmblidhen: Shënime nga Kosova, Maqedonia, Turqia, Anglia e Skocia dhe përmbyllet me një shtojcë dokumentare.
Renditur rigorozisht në rrjedhën kronologjike, Tahir Berisha, tregon disa nga ngjarjet e përjetuara prej tij gjatë luftës së fundit në Kosovë dhe për pasojat e saj tragjike mbi një popull të shumëvuajtur në shekuj. Është e lavdërueshme për autorin që edhe në ato përjetime dramatike, në ato situata të rënduara, kur nga çasti në çast kërcënohej jeta dhunshëm nga pushtuesi serb, ai gjeti kohë dhe i dha zemër vetës, të shënojë shumë ngjarje që i vështroi me sytë e tij. Meritë e autorit në udhëpërshkrimet e tij, është optimizmi dhe shpresa për të ardhmën. Duket që ai vetë, me të gjithë bashkëkombasit, larg ose shumë larg vendit lindor, nuk dorëzohet përpara çdo situate, sado e vështirë qoftë ajo. Madje me karakterin e tij të qëndrueshëm, gjen forca të përshkruaj ngjarjet e dëshpëruara dhe dëshpëruese, aty këtu edhe me nota humori, pa rënë kurrë në fatalitet.
Vlerë të veçantë merr libri edhe për të dhënat që na jep autori për veprimtarinë kulturore patriotike të shqiptarëve në diasporë, posaçërisht në ishullin Britanik, ku ai vetë është një ndër veprimtarët aktivë. Intelektual me interesa albanistike, me kulturën e plotësuar dhe kurreshtar e zelltar siç është, ai ka mundur të futet bukur mirë në universin e botës së "katundit të madh" Londër dhe të zbulojë sa më shumë fakte historike për Shqipërinë dhe shqiptarët. Autori na jep të thuash një galeri të tërë personalitetesh e personash shqiptarë në Angli, ku vihen në pah të dhëna të reja për figura si Ahmet Zogu dhe pastaj me rradhë Faik Konica, Tajar Zavalani, Dervish Duma, Anton Logoreci, Alfred Andoni, Qazim Kastrati, Ihsan Bej Toptani etj., të cilëve diktatura komuniste në Shqipëri, ua mbylli dyert e atdheut dhe asisoj i dënoi si mërgimtarë të përjetshëm. Pastaj Berisha ka rënditur në libër me lista të plota të gjithë intelektualët aktivistë të atdhetarizmit të sotëm shqiptar në Angli, të cilët nuk duan t'i shkëpusin fatet e tyre nga ato të dheut mëmë. Po autori nuk ndalet vetëm në Angli e në Skoci, por interesohet për mërgimtarët shqiptarë kudo që janë, deri në Australi e Zelandën e Re. I ndjek me vëmendje dhe kurreshtje ata, deri në shterje të argumentit të mundshëm. Në këtë mes, kërkimtar e këmbëngulës i palodhur, T.Berisha, zbulon dhe evidenton një mori faktesh historike që kanë vlera të mirëfillta historike. Duke mos mbetur në këtë mënyrë një përshkrues i thjeshtë, autori aty këtu, bën edhe komente dhe shtjellon analiza të thukëta.
Në vazhdën e njohjes dhe bërjes të njohur të shqiptarëve në mërgim, T.Berisha ka meritën dhe modestinë të vizitojë dhe të njohë edhe biznesmenë, pronarë lokalesh të ndryshëm e njerëz të tjerë të thjeshtë, të cilët edhe ata me jetën dhe bëmat e tyre, bëjnë histori në dheun e huaj. Kudo ndjehet shqetësimi dhe ngazëllimi i autorit kur ve në pah si brengën dhe uzdajen e genit shqiptar.
Por duke u marrë me shqiptarët, autori nuk harron miqtë e tyre në Angli, të cilët për një kohë të gjatë mbetën në hije nga historiografia komuniste shqiptare, në mos më keq. Këtu hyjnë Aubrey Herbert dhe nëna e tij Lady Carnavon; Kryetari i Shoqatës Anglo-Shqiptare (1985-1994), Harry Hodgkinston; Kryetari i tanishëm i shoqatës Noel Malkolm e ndonjë tjetër.
Në rrafshin faktologjik libri mbyllet me korrespondencën që ka pasur autori me miqtë dhe me bashkëpunëtorët e tij të largët, në lidhje dhe në shërbim të tematikës së librit. Bie në sy letërkëmbimi elektronik me kolegun e autorit, punëtorin e shquar të shkollimit shqip, të palodhurin intelektual fatlumisht jetëgjatë Mehmet Gjevori.
E pasur në dokumente dhe fakte të tjera të vërteta jetësore, lënda e veprës së Tahir Berishës kuptohet bindshëm dhe, falë stilit të shtruar dhe të përmbajtur, gërshetuar me mençuri popullore, ajo lexohet këndshëm dhe bëhet kësisoj një libër i mirëpritur prej lexuesve. Veçanërisht i kërkuar duhet të jetë libri në mërgim, ku bren dhimbja e plagës së kurbetit. Pastaj libri bëhet joshës me fotot e shumta cilësore (meritë e veçantë e autorit) si edhe me mbulesën e gjetur në përmbajtje dhe në formë."
Dr. ILJAZ GOGAJ,
ish punëtor i Institutit të Historisë në Tiranë
PËRMBAJTJA: Fq.
FJALA E RECENSENTIT  

Sami Islami: Realiteti kohor dhe ditari

 7

Kimete Bytyçi: A Long Journey Behind Me

 10
NË VEND TË PARATHËNIES 11

Parathënie me rastin e ribotimit të zgjeruar

 12
"Dialogu babë e bir" 13
"Dialog Between Father and Son" 14
   
PJESA E PARË:  
I. SHËNIME NGA KOSOVA  
Atmosfera në Prishtinë para shpërnguljes 19
II. SHËNIME NGA MAQEDONIA  
Në kufirin Kosovë - Maqedoni 25
Qëndrimi i shkurtër në Maqedoni 27
Pamje nga Bllaca dhe kampet në Maqedoni 27
III. SHËNIME NGA TURQIA  
Qëndrimi mbi dymujor në Turqi 29
Vizita në Stamboll dhe prezentimi i veprave 33
Kush është Bajram Shen? 37
IV. SHËNIME NGA ANGLIA DHE SKOCIA  
Në aeroportin e Londrës 45
Disa hollësi rreth Konferencës së Ambasadorëve në Londër 1912-1913 48
Si e kishte pritur Lordi Grej Mehmet Konicën 56
Qëndrimi i Isa Boletinit në Londër 56
Kërcënimet për copëtimin e Shqipërisë edhe pas Konferencës së Londrës 58
Qëndrimi dyjavor në Glasgou të Skocisë -  
Prezentimi i veprave 61
Vizita në shkollën muze të Glasgout 70
"Ujku kimën e ndërron, por zanatin s'e harron" 75
Në shtëpinë muze të Çarls Darvinit 76
Përvjetorë: Shkolla e Vërbanit dhe Zeqë Vërbani 77
"Krahina jugore e Serbisë" 79
Prezentimi i librave me tematikë shqiptare 80
Pashko Vasë - Shkodrani (1825 - 1892) 81
Ekspozita "Kosova Dje, Sot dhe Nesër" 84
"Hesapi i shpisë nuk përputhet me të çarshisë" 86
Anëtarsimi në Shoqatën Anglo-Shqiptare 86
Aubrey Herbert (1880-1923),
themelues i Shoqatës Anglo Shqiptare		 87
Edith Durham (1863 - 1944),
mikeshë e dëshmuar e shqiptarëve		 91
Harry Hodgkinson, kryetar i Shoqatës Anglo Shqiptare gjatë periudhës 1885-1994
 94
Vizita e presidentit Klinton në Kosovë 97
Kremtimi i 28 Nëntorit - Ditës së Flamurit në Londër 98
Qyteti i Kukësit e meriton çmimin Nobel për paqë 103
Takimi në Komitetin "Kosova e Lirë" 104
"Kah shkojnë rrotët e para, shkojnë edhe të prapmet" 105
Në njëvjetorin e bombardimeve të Nato-s 106
Themelimi i Degës së Shoqatës "Solidesti" në Angli 108
Vizita në Qendrën Kulturore Islamike në Londër 109
Takimi i parë konsultativ në Britani i Lidhjes Shqiptare në Botë 110
Statuja e "Vrapueses së Prizrenit" në Muzeun Britanik 112
Vizita në disa biblioteka të Londrës 113
"Ju pleqnoni si të doni, por livadhi më takon mue!" 116
Vizita e parë e një kryetari të shtetit shqiptar në Kosovë 118
Përpjekje për rivlerësimin e figurave të së kaluarës dhe
të historisë sonë kombëtare		 119
Cila është figura e vërtetë historike e Ahmet Zogut 121
Fati tragjik i princeshave shqiptare 125
Shpata e Zogut u shit në Londër 127
Shala më e përsosur angleze - patent i një shqiptari 127
Mbledhje përkujtimore
(Lutfi Musiqi, Indrit Cara dhe Liman Reka)		 128
10-vjetori i Shpalljes së Pavarësisë së Kosovës 134
Si e pashë dhe si e gjeta Kosovën pas 20 muajve 137
Musketerët në Shqipëri 143
Vizita e kryeministrit shqiptar Ilir Meta në Kosovë 147
Kuvendi themelues i Degës së LSHB-së në Britani të Madhe 149
Promovimi i librit "Shënime dhe ecejake të një refugjati nga Kosova" 152
Konferenca e Komunitetit Shqiptar në Britani të Madhe 155
Panairi Ndërkombëtar i Librit në Londër 158
Tubim informativ në Komunitetin Shqiptar në Londër 159
Protestë e shqiptarëve para Ambasadës Maqedone në Londër 161
Adem Demaçi dhe Blerim Reka, mysafirë të Institutit Boshjak në Londër 163
Fundi i "Kryekasapit të Ballkanit" 164
Prap eksodi shqiptar por në drejtim të kundërt 165
Përmendorja e Skenderbeut në Kosovë 166
   
PJESA E DYTË:  
V. SHQIPTARËT NË ANGLI  
Organizimi i refugjatëve shqiptarë sot në Angli 171
Bashkësia Shqiptare "Faik Konica" në Londër 172
Shtypi shqip në Londër 177
Seksioni shqiptar i Radio BBC-së në Londër 179
Qendra e Bashkësisë Islame Shqiptare në Londër 180
Shkolla shqipe me mësim plotësues "Kosova" në Londër 182
Shkolla shqipe "Drenica" në Hammersmith të Londrës 184
Shoqata e të rinjëve shqiptarë (Albanian Youth Action) 185
SI U GJINDËN DHE SI JETOJNË DISA REFUGJATË NË BRITANI:  
Restoranti "LISI" 187
Restoranti "KOHA" 188
Restoranti dhe kafeteria "KALAMARI" 189
Café "GRYKA" 190
"The Food Link" 190
"Iliria" - shitore e vetme e librave shqip në Londër 190
Mini-Fabrika e Bajram Qehajës 191
Restoranti "BUKA" 192
Rrjeti i refugjatëve në Lujsham - LRN 193
"Mint Green Ltd" - kompani për larjen e automjeteve 195
MËRGATA E MËHERSHME SHQIPTARE NË ANGLI  
Faik Bej Konica (1876 - 1942) 197
Dervish Duma (1908 - 1998) 199
Tajar Zavalani (1903 - 1966) 200
Alfred Andoni (1913 - 1973) 202
Qazim Kastrati (1908 - 1974) 203
Anton Logoreci (1910 - 1990) 204
Dr Ihsan Bej Toptani (1908 - 2001) 206
Vdekja dhe varrimi i dr.Ihsan bej Toptanit në Londër 209
Skender Dume (1911 - ) 211
Ndue Kalthi (1925 - ) 213
Viktor Çami (1930 - ) 215
Agron Loxha (1942 - ) 217
   
SHTOJCA :  
INTERVISTA DHE ARTIKUJ  
Intervistë me Isa Zymberin, ish përgjegjës shumëvjeçar i Qendrës Informative të Kosovës në Britani të Madhe
 223
Mehmet Gjevori - njeriu me dy vendlindje 228
Viktor Çami, më i riu nga gjenerata e refugjatëve të hershëm në Angli 231
Intervistë me Masar Krasniqin, veprimtar i dalluar për çështjen shqiptare në Zelandën e Re dhe Australi
 239
Tahir Berisha: Synimi im tash - veteranët e arsimit nga Çamëria 250
Intervistë me mr.Daut Dautin 252
Intervistë e shkurtër me Aleksandër Dervish Dumën 254
Gjendja aktuale në Kosovë jo e kënaqshme 256
7 marsi - Dita e Mësuesit 257
Dëshira dhe amaneti i Adem Gllavicës 259
   
KORRESPONDENCA 263
NGA FAQET E SHTYPIT 301
SUMMARY 307
NË VEND TË PASTHËNIES 309
SHËNIME PËR AUTORIN 311

 

 

<KLIKO KËTU PËR VERZIONIN ELEKTRONIK>

Copyright © 2003 - Tahir Z.Berisha, www.tahirzberisha.com