|
ATY KU HAPET NJË SHKOLLË,
MBYLLET NJË BURG
|
Shkruan: Hamza Halabaku, Nyrnberg
(Marrë nga "Bota Sot", dt. 4 korrik 2003)
Portret:
Me rastin e 75 vjetorit të lindjes së Tahir Z. Berishës,
veteran i arsimit dhe publicist
TAHIR Z. BERISHA:
"ATY KU HAPET NJË SHKOLLË, MBYLLET NJË BURG"
Profesor Tahir Berisha, sot shumicën e kohës (e kohë
“ka shumë pak” siç thotë ai vetë), e kalon
nëpër arkivat, muzetë dhe bibliotekat e Londrës, gjithnjë
duke gjurmuar dhe shkruar për të kaluarën tonë. Edhe
kur isha nxënës i tij, profesor Tahir Berisha thoshte: “Shumë
gjëra për të kaluarën tonë janë të
shkruara dhe të vendosura nëpër arkivat e metropoleve të
Evropës, prandaj ato duhet të gjenden dhe të studjohen”.
Karrierën e mësuesisë e filloi si tetëmbëdhjetëvjeçar në vitin shkollor 1945/46 në Zarbincë të Bujanovcit. Është autor i pesë veprave voluminoze.
 |
| Tahir Berisha është dekoruar me shumë mirënjohje dhe medalje |
Për Tahir Z.Berishën kam dëgjuar për herë të
parë në moshën time të re, kur e kisha mbaruar tetëvjeçaren
dhe përgaditësha që të regjistrohem në njërën
nga shkollat e mesme. Qyteti më i afërm për mua, që
në atë kohë kishte shkollë të mesme, ishte Gjilani.
- Po të kishit lindur vetëm një vit më herët,
do ta kishit mbaruar tetëvjeçarën në vitin e kaluar
dhe, ndoshta, të gjithë do të ishit regjistruar në
shkollë të mesme – na pat thënë një arsimtar
i yni në qershor të vitit 1963.
- Pse? – e pyeti një shok i imi i klasës.
- Sepse, vitin e kaluar në Gjilan, drejtor i Shkollës së
Mesme Ekonomike ka qenë Tahir Berisha – “nëna e nxënësve”,
si e quanin. Ai ka kontribuar shumë, duke regjistruar një numër
të madh të nxënësve shqiptarë – na pat thënë
atëherë arsimtari i shkollës fillore në fshatin tim
të lindjes, në Pozharan.
Këto ishin fjalët e para pozitive që i kisha dëgjuar
në pranverën e vitit 1963, për profesorin dhe drejtorin
tim të ardhshëm, me të cilin prej 1 majit 1973, e deri
më sot, kemi mbetur edhe bashkëpunëtorë e miq të
mirë.
Deri në vitin 1982 që të dy punuam në organet më
të larta të administratës krahinore në fushën
e arsimit. Tahiri ishte inspektor dhe kryeinspektor krahinor i arsimit,
kurse unë bashkëpunëtor i Pleqësisë së Arsimit
të Kosovës. Karrierën që të dy e përfunduam
në Kuvendin e Kosovës, Tahiri si këshilltar dhe sekretar
i një komisioni të Kuvendit, kurse unë si ndihmës
sekretar i Kuvendit të Kosovës deri me 5 korrik 1990, kur pushteti
serbë i nxorri me dhunë të gjithë shqiptarët
nga zyret dhe organet e Kuvendit të Kosovës.
 |
|
Tahir Berisha (ulur) mësuesi
i parë në Zarbincë me shokët Selim Kamberi dhe
Qemal Kallaba
|
Tahir Z.Berisha u lind më 31 korrik 1928 në fshatin Vërban
të Vitisë, ku para Luftës së II Botërore e kreu
arsimin fillor në gjuhën serbokroate. Si 16 vjeçar mori
pjesë aktive në LNÇ për t’u çliruar
nga okupatorët e atëhershëm. Pas përfundimit të
luftës, Tahiri punoi në dy fronte: në shkollimin e ngritjen
e vet profesionale dhe në arsimimin e nxënësve. Menjëherë
u regjistrua në kursin e parë pedagogjik dhe pas kryerjes së
tij me sukses të lakmueshëm, në vitin shkollor 1945/46,
ende pa i mbushur 18 vjet, u emërua mësues i parë në
Zarbincë të Bujanovcit që atëherë administrativisht
i takonte territorit të Kosovës. Pa shkëputje nga puna
arriti që të kryej maturën, Shkollën e Lartë
Pedagogjike – degën e gjuhës shqipe e të letërsisë
– dhe Fakultetin Filozofik – degën e letërsisë
jugosllave dhe t’i vazhdojë studimet në shkallën e
tretë në Zagreb.
Tahir Berisha, si të thuash, kaloi nëpër të gjitha
nivelet e arsimit. Si mësues, përveç në Zarbincë,
ai punoi edhe në shkollat fillore të Vërbanit e të
Prishtinës. Ishte arsimtar i gjuhës shqipe në Gjimnazin
e lartë dhe shef i Entit Pedagogjik – Arsimor në Gjilan,
sekretar i Pleqësisë për Arsim dhe Kulturë në
Viti dhe mbi 15 vjet inspektor dhe kryeinspektor i arsimit të Kosovës.
Për punën e suksesshme të T.Berishës si mësues
i parë në Zarbincë, ka shkruar gjerësisht inspektori
i atëhershëm krahinor i arsimit. (shih M.Gjevori: “Mësuesi
i popullit”, Jeta e re, Nr.1-2,1950). Edhe pse, kudo që punoi
u dallua në punë me përkushtim dhe vetëmohim, madje
edhe si ish pjesëmarrës i luftës, megjithatë ai nuk
u shikua me sy të mirë nga organet e sigurimit shtetëror.
Në Viti atij iu hap “Dosja” (shih Sulltane Kojçini
– Ukaj: “Kuadri arsimor shqiptar në Kosovë në
shënjestrën e Sigurimit Shtetëror (1945-1952)”, fq.234),
kurse në Gjilan më 1956 gjatë aksionit famëkeq për
mbledhjen e armëve nga shqiptarët edhe u përjashtua nga
arsimi. (Pas Plenumit të Brioneve më 1966, u rehabilitua dhe
prapë u kthye në organet e arsimit). Po ashtu, gjatë regjimit
të Millosheviqit në vitin 1989, përsëri u kritikua
rreptë dhe u përjashtua nga Lidhja e luftëtarëve dhe
u pensionua para moshës së pleqërisë. Kësaj radhe
si shkas u morën mospajtimi i tij rreth ndërtimit të Fabrikës
etnike serbe në Batusë dhe kritikat e tij të hapta të
politikës zyrtare serbosllave në Kosovë etj.
Drejtori i shkollës që bëri kthesë të madhe
Me ardhjen e Tahir Z.Berishës për drejtor të Shkollës
së Mesme Ekonomike në Gjilan në vitin 1960 u bë një
kthesë e madhe pozitive në këtë shkollë në
favor të nxënësve shqiptarë. Para atij viti në
këtë shkollë ishin të regjistruar simbolikisht vetëm
pesë a gjashtë sosh me mësim në gjuhën serbokroate.
Me ardhjen e Tahirit në Shkollën e Mesme Ekonomike filloi diçka
e re pozitive për shkollën dhe nxënësit. Në vitin
shkollor 1960/61 në Gjilan u përmirësua dukshëm struktura
nacionale e mësimdhënësve shqiptarë. Atë kohë
nëpër shumë klasë të kësaj shkolle filloi
për herë të parë ligjërimi edhe në gjuhën
shqipe në shumë lëndë mësimore. Madje edhe në
korridoret e kësaj shkolle dëgjohej gjithnjë e më
shumë fjala shqipe, sepse numri i nxënësve ishte shtuar,
pasi që ishin pranuar mbi 10 arsimtarë të ri shqiptarë
dhe ishin hapur pesë paralele të reja të rregullta në
gjuhën shqipe dhe po aq paralele për të rritur. Lëndët
ekonomike në gjuhën shqipe i mbante Hajrullah Gorani, të
drejtësisë Muharrem Latifi, stenodaktilografinë Mehmet
Kurteshi, historinë Sadullah Brestovci, gjeografinë Tefik Geci
etj. Të gjithë ishin të diplomuar.
Në këtë vit shkollor drejtori i ri i shkollës nxitë
një numër nxënësish të dalluar dhe i përkrah
që ta fillojnë botimin e fletushkës së shkollës
“Shprehja e të rinjëve”, ku i botuan punimet e veta
të para poetët e mëvonshëm, si Beqir Musliu, Hamza
Halabaku e të tjerë. Në këtë fletushkë i
bënë përpjekjet e para edhe ekspertët e ardhshëm
të gjuhës e të letërsisë, si dr.Faik Shkodra,
pastaj punëtorët e ardhshëm shkencorë në lëmin
e ekonomisë dhe të drejtësisë si: dr Musa Limani,
dr Rahmi Nuhiu, dr Selman Selmani, mr Jusuf Zejnullahu, mr Sahit Avdiu,
Mehmet Bushi, Sadik Vllasaliu, Muhamet Haxhikurteshi, Ali Gagica e shumë
e shumë të tjerë që sot janë emra të njohur
të shkencës dhe të kulturës shqiptare.
Ky afirmim i Shkollës Ekonomike të Gjilanit dhe rezultatet e
saja pozitive në çdo pikëpamje, si duket i shqetësonin
gjithnjë e më tepër disa shovenista lokalë e sidomos
sekretarin e partisë të Komitetit të Rrethit, Svetozar
Gjorgjeviqin dhe shefin e UDB-ës së Gjilanit. Prandaj filluan
vazhdimisht t’i bëjnë pengesa dhe ndërskamca drejtorit
të saj, Tahir Berisha, i cili ishte bartësi dhe promotori kryesor
i gjithë aktivitetit arsimor – edukativ të shkollës.
Edhe pse pas shumë hetimeve dhe mbledhjeve maratonike në shkollë,
nuk u konstatua kurrfarë gabimi, megjithatë Tahir Berisha u
detyrua që ta braktisë Gjilanin dhe të shpërngulet
në Prishtinë, ku e vazhdoi aktivitetin e vet me intenzitet edhe
më të madh.
“Nuk kam dëgjuar që të ketë bërë keq dikush që ka hapur shkolla”
Më lartë e përmenda se me profesor Tahirin kemi qenë
bashkëpunëtorë në Sekretariatin e Arsimit, Shkencës
dhe të Kulturës. Tahiri në vitin 1973 ishte kryeinspektor
i arsimit të Kosovës dhe kryetar i Bashkësisë Punuese.
Në prill të atij viti konkurova në vendin e lirë për
bashkëpunëtor në Pleqësinë e Arsimit të
Kosovës. Bashkësia punuese, në një konkurencë
të fortë, më pranoi mua.
Në vitet e shtatëdhjeta në Kosovë ishin bërë
ndryshime të mëdha në fushën e arsimit, të kulturës,
të shkencës, po edhe të lëmenjëve tjerë.
Shumë herë kryeinspektori më caktonte edhe mua në
komisione për t’i “verifikuar” kushtet e nevojshme
për hapjen e shkollave të ardhshme të mesme dhe atyre të
larta dhe fakulteteve në Kosovë që ishin përcaktuar
me ligjet e atëhershme krahinore.
Më kujtohet si sot, kur një herë me Tahirin ktheheshim
nga terreni. Ishim vetëm ne dy kur i thashë se: “M’ka
kapluar një dozë frike se mos do të na bëjnë
vërejtje pse po hapen shumë shkolla në gjuhën shqipe”.
Atëherë isha në moshë të re dhe e shihja se përherë,
në çdo mbledhje sekretari i atëhershëm (Dragan Qukiq),
përpiqej vazhdimisht që ta eliminonte Tahirin. Mirëpo Tahiri
ishte gjithmonë konsekuent dhe krenar për atë që bënte
dhe përherë dilte fitues në dialogjet që zhvillonte
me ministrin serb në mbledhjet e Bashkësisë Punuese të
Sekretariatit dhe në polemikat që bënin në gazetat
e atëhershme që botoheshin në Prishtinë dhe në
Beograd. Tahiri më shikoj duke buzëqeshur lehtë dhe më
tha: “Nuk kam dëgjuar e as lexuar gjer më tani që
të ketë bërë keq dikush që ka hapur shkolla…”
dhe vazhdoi: “Mos ke frikë o Hamza i dashur se aty ku hapet
një shkollë, mbyllet një burg”.
Me këtë rast nuk mund ta lë pa e përmendur një
virtyt që e posedon profesor Tahir Berisha. Ai gëzohej shumë
për të gjitha të arriturat dhe sukseset e bashkëpunëtorëve,
të bashkëvendasve dhe të bashkëkombësve të
vet, ndërkaq, dëshpërohej për çdo gabim eventual
të tyre. Profesor Berisha i takon plejadës së atyre njerëzve
që i kontribuan më së shumti zhvillimit dhe afirmimit të
arsimit dhe të kulturës sonë kombëtare në vitet
kur ishte më së vështiri që të jesh shqiptar
i arsimuar, e jo më që të veprosh si intelektual i mirëfilltë
dhe vizionar.
Sot profesor Tahir Z.Berisha, në moshën 75 vjeçare, jeton
dhe vepron në Londër, ku e hodhi fati si shumë shqiptarë
të tjerë gjatë luftës së fundit në Kosovë.
Profesor Tahir Berisha, sot shumicën e kohës (e kohë “ka
shumë pak” siç thotë ai vetë), e kalon nëpër
arkivat, muzetë dhe bibliotekat e Londrës, gjithnjë duke
gjurmuar dhe shkruar për të kaluarën tonë. Edhe kur
isha nxënës i tij, profesor Tahir Berisha thoshte: “Shumë
gjëra për të kaluarën tonë janë të
shkruara dhe të vendosura nëpër arkivat e metropoleve të
Evropës, prandaj ato duhet të gjenden dhe të studjohen”.
Tahir Z.Berisha krahas punës në procesin mësimor-edukativ,
vazhdimisht është marrë edhe me shkrime letrare e publicistike.
Ai është autor i këtyre titujve: 1.”Trojet që
nuk shuhen”, Prishtinë 1993, botimi i parë dhe 1995, ribotimi;
2. “Emra që nuk harrohen – Arsimtarët veteranë
(1941 – 1951) dhe arsimi shqip në Kosovë”, I, Prishtinë
1994; 3. “Emra që nuk harrohen – Arsimtarët veteranë
(1941 – 1951)”, II, Prishtinë 1996; 4. “Rrëfime
në vetën e parë”, Prishtinë 1998 dhe 5. “Shënime
dhe ecejake të një refugjati nga Kosova”, Londër 2001.
Promovimi i këtyre veprave u bë në Prishtinë, Preshevë,
Shkup, Tiranë, Elbasan, Stamboll, Glasgou të Skocisë dhe
në Londër të Anglisë. Disa ekzemplarë të
këtyre veprave sot gjenden në Bibliotekën Kombëtare
dhe Universitare të Prishtinës, në Bibliotekën Kombëtare
të Tiranës, në Bibliotekën Britanike të Londrës
etj.
Tahir Berisha, merita të veçanta ka edhe si inisiator për
konstituimin e manifestimit unikal “Takimet e veteranëve”
dhe si sekretar i përgjithshëm shumëvjeçar i Shoqatës
së Veteranëve të Arsimit të Kosovës.
Idenë e gjetur dhe të rëndësishme për takimet
e veteranëve, ai e dha në vitin 1981 kur regjimi serbosllav
filloi gradualisht dhe sistematikisht ta rrënojë e ta pengojë
çdo gjë shqiptare edhe në fushën e arsimit. Si koordinator
i punës së dhjetë takimeve një dhe dyditore që
u mbajtën për çdo vjet në qendra të ndryshme
të Kosovës, Tahir Berisha i grumbulloi dhe i evidentoi shumë
emra dhe biografi të këtyre pishtarëve që i hapën
shkollat e para në trevat e ndryshme shqiptare jashtë shtetit
amë. Këto shënime dhe ato që u grumbulluan edhe pas
mbylljes së arkivave dhe institucioneve të tjera arsimore, i
shërbyen këtij, si autor, për hartimin e dy vëllimeve
të Monografisë “Emra që nuk harrohen – Arsimtarët
veteranë (1941 – 1951)”, ku u përfshinë mbi 2000
portrete e biografi. Tani e ka në përfundim e sipër edhe
vëllimin III që e pat filluar para luftës së fundit
në Kosovë.
 |
| Kujtim
nga vizita te veterani i arsimit Rabit Rexhepi në Prishtinë më 23 Prill 2003 |
Si sekretar i përgjithshëm i Shoqatës së veteranëve
të arsimit që nga themelimi i saj, Tahir Z.Berisha, zhvilloi
aktivitet të palodhshëm, sidomos në forcimin e kontakteve
dhe marrëdhënieve me Shoqatën Kombëtare të Veteranëve
të Arsimit “Normalisti” me seli në Elbasan. Kështu
pas shkëmbimit të disa shkresave, ai së bashku me Mehmet
Gjevorin, kryetar i Shoqatës, në nëntor të vitit 1998,
e vizitoi Tiranën dhe Elbasanin, ku Shoqata “Normalisti”
e organizoi promovimin e dy veprave të këtyre dy veteranëve
të arsimit. Me atë rast u arrijt një pajtim parimor që
këto dy shoqata simotra të bashkohen në një shoqatë
të përbashkët gjithëkombëtare me degët e
tyre në Elbasan, Prishtinë, Tetovë dhe Ulqin. Për
shkak të plasjes së luftës në Kosovë, kjo inisiativë
atëherë nuk mundi të realizohet. Kjo u bë e mundshme
vetëm pas përfundimit të luftës në Ditën
e Mësuesit më 7 mars 2001.
Për punën dhe kontributin e tij të madh, Tahir Berisha
është dekoruar me shumë mirënjohje dhe medalje. Mirëpo,
pas masave dhe aksioneve të egra që ndërmori pushteti okupues
serbomadh në rrënimin e tërë asaj që ishte arritur
për dekada me rradhë, ai hoqi dorë publikisht nga Shpërblimi
“25 maj”, që ia ndau Kuvendi i Serbisë, në bazë
të propozimit të organeve të Kosovës. (shih “Rilindja”,
dt. 1 gusht 1990)
Tahir Berisha më 31 korrik të këtij viti, i mbushë
75 vjet. Uroj nga zemra që profesorin tim ta mbajë shëndeti,
të ketë jetë të gjatë sa malet tona dhe suksese
edhe më të mëdha në krijimtarinë e tij letrare
e publicistike.