TROJET QË NUK SHUHEN

Tahir Z.Berisha
TROJET QË NUK SHUHEN
(Shënime nga Vërbani dhe Anamorava)

PRISHTINË,1993/95

Botues:
NPB "Valton"

Redaktor:
Mehmet Gjevori

Recensentë:
Dr.Tefik Basha
Vehap Shita

Lektor:
Mr.Mehmet Halimi

Korrektor:
Sabit Jaha

Përkujdesja artistike:
Demush R.Avdimetaj

Realizimi kompjuterik:
Ardian R.Mehmeti

Fotografitë i zgjodhi:
Vehbi Rexhepi, fotograf

Sponsore:
Albana Sh.Shala



"… Në këtë vepër të Tahir Berishës vehen në spikamë vuajtjet, skamja, torturat, masakrat dhe presionet që e karakterizonin tërë popullatën shqiptare ndër shekuj, e që ishin regjistruar në mendjen e fëmijërisë së tij të hershme. Si në kujtesën e tij, ashtu edhe në kujtesën e fshatarëve tjerë me kohë ishin ngulitur të gjitha poshtërimet, tradhtitë, krimet, shpërnguljet dhe dëbimet e kësaj popullate nga vatrat dhe trojet e tyre shekullore, si dhe shlyerja e ca vlerave të relikteve kombëtare…"
Prof.dr. TEFIK BASHA

* * *

"...Tahir Berisha është përcaktuar për një vepër që do të pasqyrojë fatin e njeriut dhe të mjedisit që ai e do me gjithë shpirt, që i kthehet dhe jeton gjithnjë me të. Së këndejmi edhe gjithë dashuria dhe sinqeriteti me të cilin ai i përshkruan ngjarjet e situatat, njerëzit dhe fatet e tyre. Shikuar nga ky aspekt, libri edhe mund t'i kalojë caqet e ngushta lokale dhe të marrë vlera të përgjithshme nacionale e universale…"
VEHAP SHITA

 

PËRMBAJTJA: Fq.

Parathënie me rastin e ribotimit

9

Parathënie

11
PJESA E PARË  

I. SHËNIMET E NJË VËRBANASI

 
Vërbani gjatë shekujve 17
Lisat e Vërbanit 31
Shtëpia e vjetër e vendlindjes 36
Fragmente nga kujtimet e një vërbanasi (I) 37
Plagë të shumta të një nate (II) - Fshati Vërban gjatë okupacionit italian - bullgar (1941 - 1944)
- Vrasja e Ali Kovaçit me shokë
- Vrasja e Zeqir Sejdiut - Zeqë Vërbanit
45


Kush i shkroi Mbretit Aleksandër? 54
Shkollarët e Vërbanit 60
Shënime tjera dhe anekdota për disa vërbanas 70
Prejardhja dhe gjenealogjia e Familjes Sokoli-Berisha 84
II. STUDIME DHE HULUMTIME  
Disa ngjarje nga luftërat ballkanike në regjionin e Moravës së Epërme 103

Zbatimi i Reformës agrare në ish Rrethin e Gjilanit
- Premtimet dhe dredhitë e Mbretit Aleksandër
- Cilat vendbanime u kolonizuan?
- Vizita e delegacionit të shqiptarëve te Mbreti Aleksandër
- Rasti tragjik në fshatin Smirë

116
Masakra në xhaminë e Pozharanit 128

Serbia, Jugosllavia dhe shqiptarët
- Luftëtarët e zhgënjyer
- Megjithatë, edhe Jugosllavia ndaj shqiptarëve u soll si njerkë
- Nevoja e hartimit të "Librit të bardhë për Kosovën"

140
A thua vërtet po përsëritet historia? 150
III. KUMTESA  
Gjenocidi dhe masakrat e pushtuesve të ndryshëm në kujtesën e popullit shqiptar të Anamoravës 159
Ramiz Cërnica - tribun dhe patriot i dalluar 166
IV. SKICA PËR PORTRETE  
Ramadan Jusufi, luftëtar dhe veteran i arsimit kosovar 173

Rrëfimet e plakut qindvjeçar - Ahmet Nezir Remniku
- Njeriu i tri epokave
- Lufta me çetat e komitëve serbë më 1907
- Kryengritja shqiptare e 1910-tës
- Masakrat ndaj shqiptarëve
- Libri si pushka
- Braktisja e trojeve më 1942
- Hakmarrja e të ikurve
- Mashtrimi i sërishëm
- Burgosja e grave të Remnikut

177
Vdiq individi më i vjetër i Anamoravës 195

Kujtimet e Rexhë Çirupës
- "Vorri i Kadisë" dhe ngjarjet rreth tij
- Masakrat e ushtrisë serbe më 1912
- Lëvizja e kaçakëve në trevën e Kaçanikut
- Lilë Begraca dhe Hasimja
- Çlirimi i rajonit të Kaçanikut

198
Kanga e Hasimes 212
Dyluftim i jashtëzakonshëm i Lam Breznicës 214
Konflikti ndërmjet Islam Pirës dhe Ferdo Kishit 216
Si u bë Sabriu Babush Tali? 222
Kush i mbeti borxh veteranit të arsimit? 225
Mehmet Pozharani - pinjoll i familjes së njohur patriotike Kurteshi 228
PJESA E DYTË  
V. SHËNIMET E NJË LUFTËTARI VËRBANAS  
Drama kolektive nëpërmjet dramës individuale -
Si filloi të krijohet rasti "Batusa"?
235
Idealet e tradhtuara 240
Pse po injorohen luftëtarët e LNÇ-së në Kosovë? 247
VI. KOZERI DHE SATIRA  
Sa poshtë ka ra katuni! 255
Shërbëtorët e devotshëm 258
VII. PUBLICISTIKË  
Si të sigurohet një program televiziv për të gjithë shqipfolësit? 265
Një dialog i rastësishëm me dy opozitarë serbomalazez 267
PJESA E TRETË  
VIII. PËRPJEKJE TË HERSHME LETRARE  
Ty, o vremç bujar 277
Lisi në derë të kovaçit 279
Elegji - një të resë së vyshkur para kohe 280
Tri ngjarje - tri përjetime 281
Lejleku dhe vremçi 283
Pse u zunë Aba Hasë dhe Halla Rabë? 286
Kazeska dhe Qafëcullakja 291
PJESA E KATËRT  
IX. ÇKA U THA E ÇKA U SHKRUA PËR LIBRIN "TROJET QË NUK SHUHEN" 295
Shënime bibliografike 400

 

Kryesia e punës gjatës promovimit të
veprës së parë "Trojet që nuk shuhen"
në Prishtinë më 23.7.1993

Nga e majta: Zenun Rexhepi,
Dr. Mehmet Halimi, Vehap Shita, Mehmet Gjevori,
Dr. Tefik Basha dhe autori